İçeriğe geç

Harf çarkı

29 harfli Türk alfabesi hazır; isim-şehir-hayvan turları için çevirin.

Her satıra bir seçenek yazın ya da listenizi yapıştırın. 1.000'den fazla dilim de olur.

Ayarlar (renk, süre, eleme)

Bir dilimin çıkma şansını artırmak için sonuna yıldız ve sayı yazın: Pizza *3 üç kat şans verir.

Kura Çekti yalnızca seçimi yapan aracı sağlar; kuranın düzenlenmesinden ve sonucun uygulanmasından kurayı düzenleyen sorumludur.

Bu araç ne işe yarar?

İsim-şehir-hayvan oynayan herkes bilir: oyunun ilk tartışması harfi kimin seçeceğidir. İçinden alfabeyi sayıp “dur” denince durmak da, harfi en deneyimli oyuncunun söylemesi de itiraz toplar. Harf çarkı Türk alfabesinin 29 harfini büyük harfle dizer; Ç, Ğ, I, İ, Ö, Ş ve Ü dahil.

Türkçede Ğ ile başlayan kelime bulunmadığı için bu harf oyunu kilitler. İsim-şehir-hayvan için Ğ’yi listeden çıkarmanızı öneririz; alfabe çalışmasında ise bırakabilirsiniz.

Nasıl kullanılır?

  1. Harfleri oyununuza göre düzenleyin: Ğ’yi silin, isterseniz sizi zorlayan J gibi harfleri de çıkarın.
  2. Aynı harfin bir oyun boyunca ikinci kez gelmemesi için eleme modunu açın.
  3. Her tur başında çarkı çevirin; harf göründüğü anda süre başlasın.

Adil mi?

Çark her harfe eşit pay verir: 29 harfin her biri için olasılık 29’da 1, yani yüzde 3,4 civarındadır. Ğ’yi çıkardığınızda 28 harf kalır ve her birinin payı 28’de 1’e yükselir. Hangi harfin geleceğini çark dönmeden önce tarayıcının kriptografik üreteci belirler.

Eşit şans, eşit zorluk demek değildir. Türkçede K, B ya da S ile başlayan kelime bolken Ö, J ya da Ü ile başlayan bir şehir ya da hayvan bulmak zordur. Oyunu kolaylaştırmak istiyorsanız zor harfleri silebilir ya da sık kullanılan harflere hak ekleyebilirsiniz; “K *2” yazmak K’nin payını iki katına çıkarır. Bu ayarları oyun başlamadan, herkesin önünde yapmak “bana hep zor harf geliyor” itirazını baştan önler.

Kullanım örnekleri

  • Aile sofrasında isim-şehir-hayvan. Yemekten sonra kâğıt kalemle hızlı bir oyun. Çarkı her tur başka biri çevirsin, ekranı masanın ortasına koyun.
  • Okuma yazma öğrenen çocuklar. Birinci sınıfta çıkan harfle başlayan eşyaları sınıfta aramak ya da harfin sesini birlikte çıkarmak, harf tanımayı oyuna çevirir. Bu etkinlikte Ğ’yi bırakıp “bu harfle başlayan kelime var mı?” sorusunu tartışmak da öğreticidir.
  • Kelime türetme yarışı. Türkçe dersinde çıkan harfle bir dakikada en çok kelimeyi yazan grup kazanır. Harfi çark seçtiği için hiçbir grup önceden hazırlanmış sayılmaz.
  • Yolda şehir zinciri. Araba yolculuğunda çıkan harfle başlayan bir şehir söyleyin, sonraki kişi o şehrin son harfiyle devam etsin. Şehir bulmakta zorlanırsanız il çarkı yardıma hazır.

İsim-şehir-hayvan: kısa kurallar

Oyunun yöreden yöreye, aileden aileye değişen pek çok sürümü var. Aşağıdaki kurallar sınıfta ve evde sık oynanan bir düzeni özetler; kendi alışkanlıklarınıza göre değiştirin.

  • Her oyuncu kâğıda sütunlar çizer: isim, şehir, hayvan, bitki, eşya. İsterseniz ülke, meslek ya da yemek sütunu ekleyin.
  • Çark harfi seçer; oyuncular her sütuna o harfle başlayan bir kelime yazar.
  • İlk bitiren “dur” der ya da önceden belirlenen süre dolunca kalemler bırakılır.
  • Kimsenin yazmadığı cevap 10, başkasıyla aynı cevap 5, boş ya da yanlış sütun 0 puan alır.
  • Önceden kararlaştırılan tur sayısı bitince puanlar toplanır; eleme modu açıksa her harf oyunda yalnızca bir kez gelir.

Sık sorulan sorular

Ğ harfini neden listeden çıkarmam öneriliyor?

Çünkü Türkçede Ğ ile başlayan kelime yoktur; bu harf isim-şehir-hayvanda çıktığında tur boşa gider. Alfabe eksiksiz görünsün diye çarkta bırakıyoruz, ama oyun için silmeniz daha keyifli olur. Okul öncesinde ya da ilkokulda alfabe çalışıyorsanız Ğ’yi bırakmak, “yumuşak g” üzerine konuşmak için güzel bir fırsat yaratır.

I ile İ neden ayrı dilimlerde?

Türk alfabesinde ikisi ayrı harftir ve farklı sesleri gösterir: ılık ile ilik, kır ile kir aynı kelime değildir. Bu yüzden çarkta da ayrı dilimlerde dururlar. Büyük harfle yazıldıklarında noktalı ve noktasız hâlleri açıkça ayırt edilir. Başka bir dilde kelime oyunu oynuyorsanız listeyi o dilin alfabesine göre düzenlemeniz yeterli.

Bir oyunda aynı harfin tekrar gelmesini nasıl önlerim?

Ayarlardan eleme modunu açın. Çıkan harf listeden düşer ve oyun boyunca bir daha gelmez; 29 harfin tamamı ya da sizin bıraktığınız harfler bitene kadar her tur yeni bir harfle oynanır. Yanlışlıkla fazladan çevirdiyseniz “geri al” son çıkan harfi listeye döndürür. Yeni oyuna başlarken listeyi eski hâline getirmeyi unutmayın.

Küçük harflerle ya da yalnızca öğrenilen harflerle kullanabilir miyim?

Dilimlere istediğiniz metni yazabilirsiniz; küçük harfle “a, b, c” ya da “Aa” gibi büyük-küçük çiftler de olur. Birinci sınıfta harfleri öğretim sırasına göre eklemek de bir yoldur: çarkı yalnızca o güne kadar öğrenilen harflerle kurun, her yeni harfte listeye bir satır ekleyin. Çocuklar çarkın her hafta biraz daha büyüdüğünü görür.

İlgili araçlar