İçeriğe geç

Kim bulaşık yıkar çarkı

Bu akşamki bulaşık nöbeti kimde? Sırayı tartışmasız biçimde çark belirlesin.

Her satıra bir seçenek yazın ya da listenizi yapıştırın. 1.000'den fazla dilim de olur.

Ayarlar (renk, süre, eleme)

Bir dilimin çıkma şansını artırmak için sonuna yıldız ve sayı yazın: Pizza *3 üç kat şans verir.

Kura Çekti yalnızca seçimi yapan aracı sağlar; kuranın düzenlenmesinden ve sonucun uygulanmasından kurayı düzenleyen sorumludur.

Bu araç ne işe yarar?

Evdeki iş bölümü tartışması çoğu zaman bulaşıkla başlar: “Dün ben yıkadım.” “Ama ben de sofrayı kurdum.” Kimin haklı olduğunu hatırlamak zor, hatırladığını kanıtlamak daha da zordur. Çark burada hakemlik yapar; herkes dönüşü görür, çıkan kişi o akşamın nöbetçisidir.

Hazır dilimler anne, baba, abla, ağabey, kardeş ve “ben” gibi genel rollerden oluşur. Kendi evinize göre düzenleyin; gerçek isim yazmak zorunda değilsiniz, takma ad da olur.

Nasıl kullanılır?

  1. Dilimleri evde yaşayanlara göre düzenleyin; olmayan rolleri silin, eksik olanları ekleyin.
  2. Adil bir tur için eleme modunu açın: nöbet tutan kişi, herkes bir kez yıkayana kadar yeniden çıkmaz.
  3. Her akşam yemekten sonra çarkı çevirin ve sonucu buzdolabındaki çizelgeye yazın.
  4. Evde olmayan birinin adı çıkarsa “geri al” ile onu listeye döndürüp yeniden çevirin.

Adil mi?

Eleme modu kapalıyken her akşam herkesin şansı eşittir, ama eşit şans kısa vadede eşit iş demek değildir. Beş kişilik bir evde bir ay boyunca her akşam çevrilen çarkta herkesin ortalama altı kez çıkması beklenir; yine de birinin dört, ötekinin sekiz kez yıkaması şaşırtıcı olmaz. Bu dağılım matematiksel olarak adildir, lavabonun başında ise hiç öyle hissettirmez.

Eleme modu bu farkı kapatır. Çıkan kişi listeden düştüğü için beş kişilik bir evde beş akşamın sonunda herkes tam bir kez nöbet tutmuş olur; rastgele olan yalnızca sıradır. Liste bitince yeniden doldurup yeni tura başlarsınız. Böylece bir ayın sonunda kimse ötekinden birden fazla nöbet önde olmaz.

Kullanım örnekleri

  • Bayram sonrası kalabalık sofra. Misafirler gittikten sonra tepsiler, çay bardakları, tencereler… İşi yıkamak, kurulamak ve yerleştirmek diye üçe bölün ve eleme modunda her biri için ayrı ayrı çevirin.
  • Öğrenci evi ya da yurt odası. Ev arkadaşları arasında çöp, banyo temizliği ve market alışverişi gibi haftalık görevler. Dilimlere takma adları ya da oda numaralarını yazmanız yeterli.
  • Köpeğin akşam yürüyüşü. Köpeği akşam kimin çıkaracağını çark belirlesin. Yağmurlu günlerde sonuca itiraz etmek biraz zorlaşır.
  • Çocuklara sorumluluk öğretmek. Hafta başında çizelgeyi çocuklarla birlikte hazırlayın ve çarkı onlar çevirsin. Sonucu kendi eliyle çeviren çocuk “haksızlık” demekte zorlanır.

Ev işini adil paylaşmak: çarkın yetmediği yerler

Çark “kim” sorusunu çözer, ama işlerin kendisi eşit değilse adalet eksik kalır. Kalabalık bir bayram sofrasının bulaşığıyla iki kahve fincanı aynı yük değildir. Bu yüzden birçok aile iki aşamalı bir düzen kurar: önce işleri kabaca eşit parçalara böler, sonra kimin hangisini alacağını çarka bırakır.

  • Kişileri değil, işleri de yazın: Bulaşık, çöp, çamaşır katlama, sofra kurma ve toplama gibi işleri ayrı bir listeye yazıp her iş için bir kez çevirin.
  • Yaşa göre ölçü koyun: Küçük kardeşe bulaşık yerine sofra kurmak ya da çorap eşlemek gibi yapabileceği işler verin; çark adil olsun diye kimse gücünün yetmeyeceği bir işe zorlanmamalı.
  • Görünmeyen işleri de sayın: Alışveriş listesi yapmak, faturaları takip etmek, haftanın yemeklerini planlamak da iştir. Bunları listeye yazmak, yükü üstlenen kişinin emeğini görünür kılar.
  • Takasa izin verin: Çıkan işi başka biriyle gönüllü olarak değiştirmek kuralı bozmaz; yeter ki iki taraf da razı olsun.

Sık sorulan sorular

Küçük çocuk da çarkta olmalı mı?

Yaşına uygun bir işi varsa evet; sorumluluğu paylaşmak ona evin bir parçası olduğunu hissettirir. Ancak kırılabilecek eşya ve sıcak su içeren bulaşık gibi işlerde küçükleri ayrı tutmak daha doğru olur. İki çark kullanabilirsiniz: büyükler için bulaşık, küçükler için sofra kurma ya da oyuncak toplama. Böylece herkes çarkta yer alır, kimse gücünü aşan bir işle karşılaşmaz.

Biri daha az ya da daha çok çıksın istiyorum, olur mu?

Olur. Satırın sonuna yıldız ve sayı ekleyerek hak verebilirsiniz: “Ağabey *2” yazıldığında ağabeyin payı diğerlerinin iki katı olur. Bunu, örneğin hafta içi evde az bulunan birinin yükünü hafta sonuna kaydırmak için kullanabilirsiniz. Kimin kaç hak alacağını ise herkesin önünde konuşun; habersiz verilen ağırlık, çarkın sağladığı güveni bir akşamda yok eder.

Bulaşık makinesi olan evde de işe yarar mı?

Yarar; iş biçim değiştirir ama ortadan kalkmaz. Makineyi doldurmak, boşaltıp dolaba yerleştirmek ve elde yıkanması gereken tencereler ayrı işler olarak yazılabilir. Makineli evlerde en çok ertelenen iş genellikle boşaltmadır; onu ayrı bir görev yapıp her sabah çarkı çevirmeyi kararlaştırmak, tezgâhta bulaşık birikmesini önler.

Çarkı her akşam mı çevirmeli, haftada bir mi?

İki yol da işler. Her akşam çevirmek küçük bir aile alışkanlığı yaratır ve o gün kimin evde olduğuna göre esneklik sağlar. Hafta başında eleme modunda kişi sayısı kadar çevirip çıkan sırayı buzdolabına asmak ise planlamayı kolaylaştırır; herkes nöbet gününü önceden bilir. Çizelgeyi tek seferde çıkarmak isterseniz sıra kurası listenin tamamını rastgele sıraya dizer.

İlgili araçlar